ابن اثير گويد : نامبرده در زمان خود پيشواى روزگار خود بود . « 1 » سبكى شرح حال او را ذكر كرده و او را بسيار ستوده است و از قول ابن ماكولا گويد : ابو بكر خطيب آخرين شخصيتى بود از كسانى كه ما از حيث معرفت و حفظ و اتقان و ضبط حديث رسول خدا و تبحّر در تشخيص علل و اسانيد روايات و احاطهء علمى به صحيح و غريب و فرد و منكر و مطروح آنها مشاهده كرديم و در ميان بغداديها بعد از ابو الحسن دارقطنى كسى مانند او نبود . « 2 » ابن عساكر نيز شرح حال كامل و رسايى از او را در تاريخ خود آورده است . « 3 » حديث غدير او در صفحات پيشين از نظر گذشت . « 4 » و حديث او در باب روزهء غدير نيز خواهد آمد كه شمارى از اسناد آن صحيح و رجال آن ثقه هستند . 210 - مفسّر كبير ابو الحسن بن احمد بن محمّد بن على بن متّويه واحدى نيشابورى ( م 468 ) . ابن خلكان در تاريخش گويد : نامبرده در نحو و تفسير استاد عصر خود و در نگارش آثارش از سعادت و توفيق بهره داشت ، به طورى كه عموم مردم به نيكى از آنها ياد مىكردند و مدرسان در درسهاى خود از آنها نام مىبردند . از آثار اوست : الوسيط و البسيط و الوجيز در تفسير ، و كتاب اسباب النزول . « 5 » حديث غدير منسوب به او قبلا از نظر گذشت « 6 » و روايت او در مورد نزول آيهء تبليغ دربارهء على عليه السّلام پيرامون واقعه غدير نيز خواهد آمد . 211 - حافظ مسعود بن ناصر بن عبد اللّه بن احمد ، ابو سعيد سجزى [ سجستانى ] ( م 477 ) . ذهبى شرح حال او را ثبت نموده و از او به عنوان حافظ و فقيه ياد كرده است كه براى به دست آوردن حديث سفرها كرد و در نتيجه ، تصنيفاتى فراهم ساخت . « 7 » و محمّد بن

--> ( 1 ) . الكامل فى التاريخ : 10 / 26 . ( 2 ) . ر ك : طبقات الشافعية : 3 / 12 - 16 . ( 3 ) . تاريخ ابن عساكر : 1 / 398 . ( 4 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 1 / 14 ، 15 ، 18 ، 68 ، 76 . ( 5 ) . وفيات الاعيان : 1 / 361 . ( 6 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 1 / 44 . ( 7 ) . تذكرة الحفّاظ : 4 / 16 .